ساز و آواز “‌عاشيق” نمودي از فرهنگ زنده آذربايجان است

نوشته شده توسط پيام ميشو

پنجشنبه ، 20 فروردين 1388 ، 18:34

موسيقي در آذربايان جزیي از فرهنگ زنده مردم محسوب مي‌شود و در اين ميان ساز و آواز ‌عاشيق با سرشت بومي آذرها آميخته شده و از جايگاه ويژه‌اي در ميان ساكنان سرزمين آذربايجان برخوردار است.

مرند – آذربایجان – ارس – پیام میشو

در ايام گذشته تا زماني كه به دوره اشكانيان باز مي‌گردد، گروه‌هايي بوده‌اند كه تاريخ فراز و نشيب‌هاي اجتماعي را در قالب سرودها و داستان‌ها در بزم‌ها و گردهمايي‌ها براي مردم باز مي‌خوانده‌اند. اين افراد گوسان‌ها و خنياگران ناميده مي‌شدند.
عاشق‌هاي باتجربه و تواناي آذربايجان نيز به هنگام خواندن ترانه‌هاي بومي با چيره‌دستي به نواختن ساز مي‌پرداختند و شورانگيزترين گونه‌هاي ”‌هاوا” را برگزار مي‌كرده و به بيان منظوم حماسه‌هاي پرشور و داستان‌هاي بومي مي‌پرداختند. عاشيق‌ها هنرمنداني هستند كه از ميان مردم برخاسته و با هنر اصيل و نواي دلنشين ساز خود همراه با ترانه‌هاي دلپذير و متناسب با شرايط مراسم در مجالس عروسي و قهوه‌خانه‌ها به ترنم در مي‌آيند.
عاشيق‌هاي معاصر آذربايجان مالك گنجينه عظيم هنر و ادبيات تاريخي نياكان خويشند. آنان سروده‌هاي استادانه و زيباي خود را با احساس ناب و انساني و حفظ امانت هنر عاشقي در ميان مردم رواج مي‌دهند.
در آذربايجان كمتر دهكده‌اي را مي‌توان يافت كه جشن‌ها و عروسي‌هايشان بدون عاشيق برگزار شود. حتا در مناطقي كه عاشيق وجود ندارد ، فرسنگ‌ها راه پيموده مي‌شود تا يك عاشيق به جشن دعوت شده و مجلس را با سخنان حكمت آميز ترانه‌ها و منظومه‌هاي دلنشين خود گرمي و شور بخشد.
عاشيق آذري ساز مي‌نوازد و ساز آلتي شبيه تار است مركب از 9 سيم كه بر سينه پردرد خود مي‌نهد و آنچه در درون دارد در قالب انگشتان سراسر هنر و ظرافت خود به روي ساز گذاشته و تقديم شنونده مي‌كند.
نام قديمي اين آلت موسيقي ”قوپوزت چيزي شبيه كمانچه‌هاي كنوني بود. اغلب اوقات يك يا دو ”‌بالابانچي” و ”قاوالچي” عاشيق‌ها را همراهي مي‌كنند. گاهي نيز چند دسته عاشيق‌ها يكجا ظاهر مي‌شوند و هنرنمايي مي‌كنند. عاشيق‌ آذري هنرمند مردمي است و بايد در چندين هنر مهارت داشته باشد؛ او هم شاعر است، هم آهنگ‌ساز، هم خواننده و هم نوازنده، هم هنرپيشه و هم داستان‌سرا، به عبارت ديگر عاشيق در تمامي عرصه‌ها خلاق است و هنرمندي است كه اين همه را با انگشتان ماهر و صداي دلنوازش اجرا مي‌كند.
در روزگاران گذشته به اين هنرمندان علاوه بر عاشيق، اوزان، وارساق يا نشاق نيز مي‌گفتند و به هنرمند‌ترين و شايسته‌ترين آن‌ها ”دده” اطلاق مي‌شد. از اين ميان مي‌توان به دده يادياد قرن 10 هجري قمري، توراب دده قرن 12، دده قاسم قرن 13، كرم دده و مشهورتر از همه ”دده قودقود” افسانه‌يي اشاره كرد.

< قبلی		بعدی >

آخرین بروز رسانی مطلب در پنجشنبه ، 20 فروردين 1388 ، 18:36

محبوترین مطالب

نظر سنجی

ورود به سایت

آرشیو مطالب

تصوير تصادفي

آمار سایت

حاضرین در سایت