قاليباف در جمع دانشجويان:
دولت‌ها عملا فرمانداران را به شوراي نگهبان شوراها تبديل كرده‌اند
بالاخره نفهميديم بالا رفتن قيمت نفت به نفع ماست يا به ضرر ما؟

شهردار تهران ‌امروز صبح در دانشگاه تربيت مدرس حاضر شد، تا سخنراني خود را در مورد «حكومت‌هاي محلي در ايران» كه همان موضوع رساله دكتراي خود در همين دانشگاه بوده است، را اين بار در جايگاه، يك مقام مسوول ارائه كند.

دكتر محمدباقر قاليباف يكي از دغدغه‌هاي مشترك حال حاضر ملت و مسوولان نظام را توسعه و پيشرفت كشور اعلام كرد و گفت: عوامل متعددي براي تحقق نيافتن اين هدف وجود دارد، اما مهم‌ترين علت آن به ساختار اداري و سياسي كشور ما در گذشته و حال حاضر برمي‌گردد، به طوريكه پس از مشروطيت تاكنون هم نتوانسته‌ايم، مشكل توسعه را حل كرده و حتي به عكس مانع توسعه هم شده‌ا

وي افزود: امروز به طور ملموس احساس مي‌شود كه مهم‌ترين چالش ما در حوزه مسايل توسعه، مديريت در سطوح مختلف است.

بالاخره نفهميديم اين بالا رفتن قيمت نفت به نفع ماست يا به ضرر ما؟

قاليباف با تاكيد بر اين كه نبايد به صحبت‌هاي وي فقط از منظر سياسي توجه شود، اظهار كرد: ما در كشورمان مشكل منابع انساني و اقتصادي نداريم، اما همچنان مشكل داريم و چالش‌هاي اصلي كشور رفع نمي‌شود، روزي كه نفت 10 دلار بود، ما در كشورمان تورم و گراني داشته‌ايم و حالا هم كه نفت حدود 100 دلار است، باز هم تورم و گراني بيداد مي‌كند و ما هنوز نفهميده‌ايم كه بالاخره اين بالا رفتن قيمت نفت به نفع ماست يا به ضرر ما؟ اما از نظر من حلقه گمشده در اين ميان قيمت نفت نيست، بلكه نبود مديريت است.

وي دو اصل تمركز و عدم تمركز را در همه دولت‌ها بسيار مهم و اساسي خواند و گفت: تحليل رفتار همه دولت‌ها بر اساس همين دو گزينه بررسي مي‌شود.

شهردار تهران، تمركز را نظام و شيوه‌اي خواند كه در آن تصميمات در زمينه كليه امور ملي و محلي توسط مركزيت سياسي و اداري گرفته مي‌شود و به عبارتي همه بخش‌هاي حاكميتي و تصديگري در يك جا متمركز است.

وي همچنين خاطر نشان كرد: در سيستم عدم تمركز، نظام و شيوه‌اي وجود دارد كه در آن امور ملي و حاكميتي در اختيار دولت مركزي قرار مي‌گيرد و همه امور تصدي‌گري در خارج از مركز و در رده‌هاي بعدي ساماندهي مي‌شود.

قاليباف با اشاره به دغدغه‌اي كه در زمان تنظيم پايان‌نامه خود داشته است، عنوان كرد: به دليل وجود موزاييكي از اقوام مختلف در ايران، هر زمان كه صحبت از حكومت‌هاي محلي پيش مي‌آيد، موضوع خودمختاري، واگذاري و يا عدم يكپارچگي به ذهن‌ها متبادر مي‌شود كه درست نيست و در واقع حكومت‌هاي محلي لايه‌هاي بعدي دولت مركزي هستند.

وي ادامه داد: همچنين در مدل حكومت بسيط كه در حال حاضر در ايران ما وجود دارد، مي‌توان حكومت‌هاي محلي داشت و تصدي‌گري‌ها را نيز به مردم واگذار كرد.

تمركززدايي را با تجمع‌زدايي اشتباه گرفته‌ايم

وي با بيان اين كه تمركززدايي به عنوان تنها راه‌حل انتقال و واگذاري قدرت و اختيارات به كارگزاري‌هاي غيردولتي مي‌تواند راهگشاي كار باشد، خاطر نشان كرد: وقتي تمركززدايي در طول 100 سال اتفاق افتاده و حتي در نظام ما نيز وجود داشته، اما موفق نبوده است، به اين معناست كه تمركززدايي را با تجمع‌زدايي اشتباه گرفته‌ايم.

در بيشتر موارد تمركززدايي را با واگذاري اختيارات اشتباه مي‌گيريم

شهردار تهران توضيح داد: منظور ما از تمركززدايي، تجمع زدايي و يا تراكم‌زدايي نيست، ممكن است اين دو مدل براي ترافيك تهران اثر داشته باشد، اما براي بدنه قدرت اصلي حكومت تاثيري ندارد. در عين حال متاسفانه در بيشتر موارد تمركززدايي را با واگذاري اختيارات اشتباه مي‌گيريم.

وي با تاكيد بر اين كه بايد در اين باره شفاف‌تر صحبت كنيم، افزود: در واگذاري كارها، تنها اختيارات را واگذار مي‌كنيم، اما مسووليت را واگذار نمي‌كنيم و تفاوت زيادي بين واگذاري اختيار و مسووليت وجود دارد و همه ما مي‌دانيم كه اين واگذاري بسيار غلط است.

قاليباف تصريح كرد: متاسفانه در حوزه ساختار سياسي، تمركززدايي به معناي واگذاري اختيارات را داشته‌ايم و اشتباه كرده‌ايم، چرا كه به نوعي اختيار را مي‌دهيم، اما قدرت و مسووليت را منتقل و درون‌زايي نمي‌كنيم.

من به عنوان شهردار و يا هر مسوول ديگري در بدنه دولت نسبت از دست دادن قدرت خود هراس داريم

وي با بيان اين كه هنوز من به عنوان شهردار و يا هر مسوول ديگري در بدنه دولت نسبت از دست دادن قدرت خود هراس داريم، بيان كرد: در حالي كه درست اين است كه در جريان تمركززدايي حوزه‌هاي كاركردي و تصميم‌گيري را همزمان با يكديگر واگذار كنيم.

شهردار تهران، با اشاره به رابطه مستقيم تمركز و عدم تمركز با توزيع فضاي سياسي، يادآور شد: برخورداري نواحي و مكان‌هاي جغرافيايي از اقتدار حكومت مركزي، يكي از نشانه‌هاي عدم تمركز است.

وي يكي از شاخص‌هاي تمركززدايي را در توسعه يافتگي سازمان‌هاي عمومي توسط حكومت‌هاي محلي دانست و تصريح كرد: دولت‌هاي محلي مي‌توانند، به امورات ذاتي مربوط به محله خود بپردازند، مثلا شهرداري‌ها به عنوان يكي از حكومت‌هاي محلي، بخشي از عمده اين اهداف را انجام مي‌دهند، اما بسياري از اهداف فرامحلي بايد با همكاري دولت‌هاي محلي و سازمان‌هاي ديگر به ثمر بنشيند.

قاليباف با اشاره به شروع مشروطيت از سال 1285 و بحث حكومت‌هاي محلي در آن زمان، خاطر نشان كرد: متاسفانه از زمان مشروطيت تا حال حاضر، حكومت‌هاي محلي فراز و نشيب‌هاي زيادي داشتند. چه در آن زماني كه قانون بلديه تصويب مي‌شد و چه آن زمان كه انجمن و شهرها شكل مي‌گرفت، اين تفكر دچار نقصان بوده است و رفتار و تصميمات مسوولان به اقتضاي زمان و بدون توجه به تمركززدايي انجام شده است.

6 اصل قانون اساسي در مورد شوراها در قانون اجرايي استحاله شده است

در توجه به حكومت‌هاي محلي دچار افول شده‌ايم

وي با اشاره به شش اصل قانون اساسي كه صراحتا به موضوع شوراها مي‌پردازد، گفت: متاسفانه تاكيدات قانون اساسي در مورد بها دادن به شوراها در قانون اجرايي كه مجلس شوراي اسلامي تصويب كرده است، مورد استحاله قرار گرفته است.

شهردار تهران افزود: وقتي من مذاكرات مجلس در زمان مسووليت شهيد بهشتي را به ياد مي‌آورم كه با چه نگاه دلسوزانه‌اي در وضع قوانين، شوراها را از يك شوراي روستا تا شوراي عالي استان‌ها در صدر امور قرار مي‌دادند و حتي شوراي عالي استان‌ها را به موازات دولت اختيار مي‌دادند، تا حتي طرح و لايحه به مجلس ارائه كند و حالا اين قوانين و زاويه ديد را با نگرش فعلي به شوراها مقايسه مي‌كنيم، متوجه افول در توجه به حكومت‌هاي محلي مي شويم.

شوراها مصداق عيني حكومت‌هاي محلي هستند

دولتها فرمانداران را تبديل به شوراي نگهبان شوراها كرده‌اند

وي اضافه كرد: شوراها مصداق عيني حكومت‌هاي محلي هستند، اما عملا دولتها با قرار دادن فرمانداران براي نظارت بر مصوبات شوراها، دست آن‌ها را بسته‌اند و در واقع فرمانداران تبديل به شوراي نگهبان شوراها شدند.

متاسفانه هر بار در بازنگري‌ قانون شوراها بخشي از اختيارات آن‌ها كاسته شده است

قاليباف با اشاره به تغييرات قانون شوراها در سال‌هاي 61، 63، 69 و 75 و بازنگري مجدد اين قانون در سال‌هاي 82 و 83، گفت: متاسفانه هر بار در اين بازنگري‌ها، بخشي از اختيارات شوراها كاسته شده است.

وي در ادامه با اشاره به برخي از اصول مبنايي حكومت‌هاي محلي، بيان كرد: اصل هدفمند و هوشمند سرزميني، مي‌تواند مصداقي عيني و روشن، نظير شهرداري داشته باشد، شهرداري‌ها يك نوع حكومت خودگردان هستند و بايد با سرعت، موضوعات مربوط به اين اصل به همه بخش‌هاي كشور منتقل شود.

شهردار تهران با اشاره به اصل ديگري درباره مشاركت مردم در نظام تصميم‌گيري كشور، خاطر نشان كرد: نبايد براي يك پل در يك شهرستان كوچك، دولت مركزي دستور صادر كند و يا نظارت داشته باشد، چرا وقتي مي‌توان، امور را به حكومت محلي داد، بايد پاي دولت مركزي را به ميان آورد. هيچ وقت يك وزير در تهران نمي‌تواند، اين ادعا را داشته باشد كه مي‌تواند كوچك‌ترين مساله در دورترين نقطه كشور را به بهترين شكل رفع كند.

به گزارش ايسنا، وي تاكيد كرد: استبداد زماني برمي‌گردد كه مشاركت مردم در بخش‌هاي مختلف به حداقل خود رسيده باشد.

قاليباف عنوان كرد: ما چندين انتخابات در كشور داريم كه هر چند سال يك‌بار مردم را در حوزه مسايل ملي به حضور همه جانبه مي‌كشاند، اما واقعا در حوزه مسايل محلي، آن‌ها تا چه اندازه مشاركت دارند.

وي با اشاره به انتخابات آينده مجلس هشتم، يادآور شد: اين روال شده است كه هر نماينده‌اي كه به مردم شهر خود، قول برطرف كردن مشكلاتي نظير آب و برق، آسفالت و مدرسه را مي‌دهد، راي مي‌آورد، اما آيا اين كارها در حيطه وظايف يك نماينده مجلس تعريف شده است و يا نماينده مجلس بايد به مسايل ملي فكر كند.

عملكردهاي محلي را در كاركردهاي ملي دخالت مي‌دهيم

شهردار تهران اظهار كرد: متاسفانه اين تجربه تلخ هنوز تكرار مي‌شود كه عملكردهاي محلي را در كاركردهاي ملي دخالت مي‌دهيم و به همين دليل از كارهاي محلي و يا ملي خود كه موظف به اجراي آن‌ها هستيم عقب مي‌مانيم.

وي با اشاره به زمان مسووليت خود در نيروي انتظامي، خاطر نشان كرد: در آن زمان فرمانده يكي از شهرستان‌هاي كردستان را از محلي‌هاي كرد و اهل سنت انتخاب كردم و اين انتخاب سبب شد، آن فرد تمام شاخص‌هاي امنيت عمومي و ساير موارد مدنظر ما كه در تهران تاكيد بر آن مي‌شد را افزايش دهد و اين مساله به شدت، موضوع تمركززدايي و حكومت‌هاي محلي را نشان مي‌دهد.

قاليباف با بيان اين كه موضوع محله محوري را با جديت در شهرداري تهران دنبال كرده‌ايم، گفت: چرا بايد من به عنوان شهردار تهران، پاسخگوي آسفالت يكي از خيابان‌هاي شهر باشم. در حالي كه مي‌توانم اين مسووليت را از شهردار آن منطقه طلب كنم.

وي اعلام كرد: كلان‌شهر تهران با 10 ميليون جمعيت، زماني قابل كنترل است كه هر محله‌اي مديريت خود را به طور مستقل در دست بگيرد.

تا چند سال آينده شاهد ظهور 17 يا 18 قطب جمعيتي بزرگ هستيم

به گزارش ايسنا، شهردار تهران، تاكيد كرد: متاسفانه در تمام بخش‌هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور به صورت موزون پيش نرفته‌ايم، به عنوان مثال مواليد را در كشور كنترل كرده‌ايم، اما در مورد بحث مهاجرت همچنان با مشكلات عديده‌اي روبرو هستيم و تا چند سال آينده شاهد ظهور 17 يا 18 قطب جمعيتي بزرگ هستيم كه در زمينه‌هاي امنيت ملي و خدمات‌رساني مشكلات زيادي را ايجاد مي‌كنند. به اين معنا كه در برخي از مناطق با رشد نيم درصدي جمعيت روبرو، اما شاهد رشد 5/3 تا چهار درصدي در نتيجه مهاجرت هستيم، يعني يك بخش كشور خالي از سكنه و بخش ديگري به صورت سرسام آوري پرجمعيت مي‌شود.

وي با اعلام اين كه در زمان مسووليت خود در نيروي انتظامي بارها بر موضوع شوراهاي حل اختلاف و حمايت از آن‌ها به رييس قوه قضاييه اصرار كردم، يادآور شد: سازمان‌هاي محلي بسيار پرخير و بركت هستند و اگر به آن‌ها توجه و زمينه كار به آن‌ها داده شوند، مي‌توانند، بسيار مفيد واقع شوند.

در مجموعه ساختار اداري و سياسي كشور، براي واگذاري اختيارات هيچ باور و اعتقادي وجود ندارد

قاليباف بر اين باور است كه در مجموعه ساختار اداري و سياسي كشور، براي واگذاري اختيارات هيچ باور و اعتقادي وجود ندارد و افزود: به عنوان مثال من، به عنوان شهردار تهران، جرات ندارم اختيارتم را به شهرداري‌هاي مناطق منتقل كنم و دولت مركزي نيز دچار همين مشكل است.

وي تاكيد كرد: يكي از رسالت‌هاي مهم ما در حال حاضر، بايد مساله تجديد نظر در ساختار اداري و سياسي كشور باشد و بايد با همين مدل بسيط در حكومت چالش‌هاي پيش رو را حل كنيم.

اگر نفت نبود، مي‌توانستيم شاهد ظهور حكومت‌هاي محلي و اثرگذاري آن‌ها نيز باشيم

به گزارش ايسنا، شهردار تهران در ادامه اين سخنراني به سوالات دانشجويان حاضر در اين نشست، پاسخ داد.

وي در پاسخ به سوالي با اين مضمون كه ما در مقايسه با بسياري از كشورهاي در حال توسعه از رشد اقتصادي بسيار ضعيفي برخورداريم و سرانه درآمد هر ايراني به هيچ وجه قابل مقايسه با كشورهاي آسياي جنوب شرقي نيز هم نيست، شما چطور مي‌گوييد، ما مشكل منابع اقتصادي نداريم، گفت: هنوز هم تاكيد دارم كه ما مشكل منابع اقتصادي نداريم و نفت را به عنوان يك معضل مي‌دانم تا يك فرصت.

قاليباف با اشاره به رشد اقتصادي كشور مالزي و درآمد سرانه اين كشور، خاطر نشان كرد: مالزي بدون درآمد نفت، توانست در يك دهه، گردش مالي خود را چندين برابر افزايش دهد، اما ما به دليل تكيه به پول نفت نخواستيم تا از توانايي‌هاي خود در بخش‌هاي ديگر استفاده كنيم.

وي همچنين با اشاره به درآمد مالي كشور امارات در چند سال گذشته كه 16 ميليارد دلار بوده است، خاطر نشان كرد: درآمد اين كشور از محل موازنه بازرگاني خود 27 ميليارد دلار در همان سال بوده است و به اين معني است كه دو برابر پول نفت در بخش بازرگاني موفقيت اقتصادي داشته‌اند، اما چنين رشدي را ما هيچگاه در تاريخ اقتصادي كشورمان شاهد نبوده‌ايم.

شهردار تهران تصريح كرد: دولت مركزي به دليل در اختيار داشتن درآمدي به نام نفت، هيچ گاه به مردم و ماليات آن‌ها نياز نداشته است و هيچ گاه سيستم مالياتي در ايران قوت نگرفت. به همين دليل دولت هيچ گاه برايش مهم نبود كه آيا بخش خصوصي شروع به فعاليت كرده است يا نه.

وي افزود: اگر نفت نبود، دولت مجبور به استفاده از ماليات‌هاي مردم مي‌شد و در اين وضعيت مي‌توانستيم شاهد ظهور حكومت‌هاي محلي و اثرگذاري آن‌ها نيز باشيم.

تا قبل از ورود من اموال مختلف شهرداري تهران به جز پول قابليت پيگيري نداشت

قاليباف يكي از ويژگي‌هاي بسيار مثبت حكومت‌هاي محلي را كادرسازي، عنوان كرد و گفت: در اين سيستم افراد اول تجربه خود را در سطح محلي و در تعامل و رقابت سازنده تمرين مي‌كنند و بعد با رشد طبيعي از مناطق خود به سطح دولت مركزي ارتقا پيدا مي‌كنند.

وي همچنين در پاسخ به سوالي درباره به كارگيري پيشنهاد حكومت‌هاي محلي در شهرداري تهران توسط خود وي، اعلام كرد: متاسفانه شهرداري تهران، سازماني فرسوده، متمركز و هياتي است و تا قبل از ورود من در شهرداري تهران، حوزه مالي و اداري آن به صورت نقدي فعاليت مي‌كرد و اموال مختلف شهرداري تهران به جز پول قابليت پيگيري نداشت و ما توانستيم اين سيستم را تبديل به سيستم تعهدي كنيم و بدين ترتيب گزارش درآمد و هزينه شهرداري براي اولين بار در طول ساليان گذشته در سال 85 به مردم ارائه شد.

به گزارش ايسنا، شهردار تهران يادآور شد: گزارش مالي سال 86 را به صورت شش ماهه در پرتال شهرداري گذاشته‌ايم، تا همه مردم از جريان مالي شهرداري تهران اطلاع داشته باشند.

وي با اشاره به حذف شوراياري‌ها در اصلاحات اخير شوراها توسط مجلس شوراي اسلامي، تصريح كرد: مهم‌ترين اصل مورد تاكيد ما در شهرداري تهران، رويكرد محله‌گرايي و منطقه محوري بوده است كه مي‌خواستيم با فعاليت شوراياري‌ها به اين اصل قوت ببخشيم، اما با حذف آن توسط مجلس شوراي اسلامي اين مساله صدمه ديده است.

به گزارش ايسنا، قاليباف عنوان كرد: اگر دولت‌هاي مركزي، واگذاري امور را به بخش‌هاي خصوصي انجام دهند، ‌روند سرمايه‌گذاري افزايش مي‌يابد، اما متاسفانه به دليل محقق نشدن اين هدف در حال حاضر روند سرمايه‌گذاري‌هاي دولت بسيار بيشتر از روند واگذاري امور به بخش خصوصي است.

وي همچنين در پاسخ به سوالي درباره به كارگيري نيروهاي متخصص در شهرداري تهران، گفت: متاسفانه مدرك تحصيلي بيش از 50 درصد از كاركنان شهرداري تهران، ديپلم و زير ديپلم است و ما تلاش كرده‌ايم كه با روند استخدام و گذاشتن دوره‌هاي آموزشي، سطح تحصيلات آن‌ها را ارتقا دهيم.

شهردار تهران در پاسخ به سوالي درباره حمايت و همكاري با سازمان‌هاي غيردولتي به عنوان يكي از نمادهاي حكومت‌هاي محلي، خاطر نشان كرد: متاسفانه الگوي سازمان‌هاي غيردولتي در كشور ما روند مشخصي را نداشته است و ثبت سازمان‌هاي غيردولتي در حال حاضر در سازمان ملي جوانان، وزارت كشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي انجام مي‌شود و قانون مدوني در مورد فعاليت آن‌ها وجود ندارد.

وي با اشاره به سابقه فرهنگي وجود سازمان‌هاي مردم نهاد در گذشته‌هاي دور ايران، گفت: در بسياري از موارد مردم ما، به صورت خودجوش بسياري از مسايل خود را حل مي‌كردند، اما هر چه به حال حاضر نزديك شده‌ايم، روند فعاليت اين سازمان‌ها سير نزولي داشته است.

روند فعلي واگذاري 23 مسووليت دولت به شهرداري‌ها يكي از نمونه‌هاي روشن تمايل نداشتن دولت به واگذاري امور به سازمان‌هاي ديگر است

وي برنامه واگذاري 23 مسووليت دولت به شهرداري‌ها را يكي از نمونه هاي روشن تمايل نداشتن دولت به واگذاري امور به سازمان‌هاي ديگر دانست و اظهار كرد: در ماده 33 قانون برنامه سوم و ماده 34 قانون برنامه چهارم كه رو به پايان است، واگذاري اين 23 مسووليت مورد تاكيد قرار گرفته است، اما تاكنون هيچ گونه از اين مسووليت‌ها به شهرداري‌ها واگذار نشده است.

شهردار تهران با تاكيد بر اين كه از نظر من ساختار و رفتار مديران به صورت موثري بر يكديگر اثر دارند، گفت: متاسفانه بسياري از تصميمات مديران بر اساس ساختار صورت نمي‌گيرد و در عين حال ساختار نيز جوابگوي رفتار مديران نيست، متاسفانه عمده مديران وقتي وارد كار مي‌شوند، فكر مي‌كنند كه دنيا از همين جا شروع شده است و زماني كه مي‌خواهند بروند، فكر مي‌كنند آنجا ديگر نقطه پايان دنياست و انگار همه چيز تمام شده در حالي كه بايد از تجربه‌هاي گذشته و نظر نخبگان در فعاليت حال حاضر استفاده كرد.

تصميمات زيادي گرفته و يا رد مي‌شود، اما متاسفانه مشكلي از مردم حل نمي‌شود

به گزارش ايسنا، وي تاكيد كرد: من در زمان مسووليت خود در شهرداري به تجربه مديران قبلي اين مسووليت، توجه بسياري كرده‌ام و هر يك از تصميمات را قبل از اجرا با دلايل مديران قبلي تطبيق مي‌دادم، چرا كه معتقدم اگر مديران قبلي كاري را انجام داده و يا انجام نداده‌اند، حتما بر اساس اصول و دلايلي بوده است و بدون مقدمه و دليل كاري صورت نگرفته است.

قاليباف عنوان كرد: در حال حاضر سازمان‌هاي مختلفي در هم ادغام يا تفكيك مي‌شوند و تصميمات زيادي گرفته و يا رد مي‌شود، اما متاسفانه آنچه اتفاق مي‌افتد، اين است كه مشكلي از مردم حل نمي‌شود.

وي تصريح كرد: ساختار اجرايي كشور بايد توسط همين مديران اصلاح شود و بايد در سطوح عالي كشور اين تفكر براي اصلاح به وجود بياي